Türkçülüğün Esasları

Yazar Ziya Gökalp

Toplumsal sorunları açıklamak ve bu sorunlara çözümler getirmek iddiasıyla Batı’da gelişen bir bilim olarak sosyolojiye, o dönem türlü sorunlarla karşı karşıya kalan Osmanlı Devleti içerisindeki problemlere çözüm arayışı içinde olan aydınların rağbet göstermesi kaçınılmaz bir durumdu. Bu aydınların başında gelen Ziya Gökalp, Türkiye’de sosyolojiyi -o zamanki adıyla içtimaiyat- kurmuş, Comte-Durkheim çizgisinde kalarak pozitivist sosyolojinin temsilcisi olmuş bir mütefekkir idi.

36 TL

Toplumsal sorunları açıklamak ve bu sorunlara çözümler getirmek iddiasıyla Batı’da gelişen bir bilim olarak sosyolojiye, o dönem türlü sorunlarla karşı karşıya kalan Osmanlı Devleti içerisindeki problemlere çözüm arayışı içinde olan aydınların rağbet göstermesi kaçınılmaz bir durumdu. Bu aydınların başında gelen Ziya Gökalp, Türkiye’de sosyolojiyi -o zamanki adıyla içtimaiyat- kurmuş, Comte-Durkheim çizgisinde kalarak pozitivist sosyolojinin temsilcisi olmuş bir mütefekkir idi.  Gökalp, bu çözüm arayışı içinde, Türk toplumunun kendine özgü ahlaki ve kültürel değerleriyle Batı’dan aldığı bazı değerleri kaynaştırarak bir senteze ulaşma çabasına girdi. Düşüncesinin temelinde, “Türkleşmek, İslamlaşmak, muasırlaşmak” gayesi yatıyordu. Gökalp, bu gaye uğruna konferanslar vermiş, farklı edebî türlerde eserler kaleme almış, farklı gazetelerde birçok konuda makaleler yazmış, ilmî araştırmalar yapmış, Türkiye’de bilimin gelişmesi için büyük bir gayret sarf etmiştir. Millî edebiyatın kurulması ve gelişmesinde de önemli bir rol oynayan, siyasi ve toplumsal konularda sayısız makale kaleme alan, bir dönem Diyarbakır milletvekilliği yapmış Ziya Gökalp’in sosyoloji anlayışı, Türkiye’de 1940’lara kadar, neredeyse tek egemen sosyoloji ekolü olmuştu. Gökalp benimsediği sosyoloji anlayışı ile Türk tarihi, millî edebiyat, şiir, roman, bilim, felsefe, içtimai hayat, toplumsal yapının bilimsel yöntemlerle incelenmesi, iş bölümü gibi konulara eğilmiş ve görüşleri ile Türk sosyal biliminde ve edebiyatında bugünlere kadar etkisini göstermiştir.

Kategori Araştırma - İnceleme
Cilt Türü Karton Kapak
Basım Tarihi: 2016
Basım Yeri: Ankara
Baskı Sayısı 4
Ebat: 11.5X19
Dil: Türkçe
Kâğıt Türü: Enzo
Sayfa Sayısı: 176
Barkod: 9786051214443
ISBN: 978-605-121-444-3
Ziya Gökalp

(23 Mart 1876  25 Ekim 1924): Yazar, şair. Diyarbakır'da doğdu. Asıl adı Mehmed Ziya'dır. Mehmet Tevfik Efendinin oğludur. Diyarbakır Askerî Rüşdiyesini bitirdi. Mülkiye İdadîsinde okuduğu sırada Arapça, Fransızca dersleri aldı. 1895'te İstanbul'a gelerek Baytar Mektebine girdi. Son sınıfta II. Abdülhamid yönetimine karşı gizli bir teşkilâta katıldığı ve zararlı faaliyetlerde bulunduğu iddiasıyla tutuklandı (1898), dokuz ay hapis yattı. Mahkûmiyeti sonunda okula kabul edilmeyerek memleketi olan Diyarbakır'a sürüldü (1900). Bu sırada çeşitli memuriyetlerde bulundu. 1908'de Meşrutiyet'in ilânı üzerine İttihat ve Terakkî Fırkası'nın Diyarbakır şubesini kurdu. 1910'da Selanik'te toplanan parti genel kongresine Diyarbakır delegesi olarak katıldı ve merkez-i umumî üyeliğine getirildi. Bu devrede bir yandan da Selanik'te Ömer Seyfeddin ve Ali Canib Yöntem'in çıkardığı Genç Kalemler dergisine yazılar yazıyordu (1911). Millî Edebiyat akımının kuruluşu ve yayılmasını, partinin yardımları ve fikirleriyle o destekledi.

1912'de Ergani milletvekili seçildi. Balkan Savaşı çıkınca Selânik'ten İstanbul'a geldi. Darulfünûnda sosyoloji okuttu (1915- 1919). Türk Yurdu dergisine, Tanin gazetesine makaleler yazdı. 1917'de Yeni Mecmua 'yı çıkardı. İstanbul'un işgali sırasında İngilizler tarafından tutuklanarak arkadaşlarıyla birlikte Malta'ya sürüldü (1919). Ankara hükûmetinin çabaları sonunda kurtulunca (1921), Diyarbakır'a gitti ve orada Küçük Mecmua 'yı yayınlamaya başladı (1922). Yazılarıyla Millî Mücadeleyi destekledi. Daha sonra Maarif Vekâleti Telif ve Tercüme Heyeti üyeliğine tayin edildi. 1923'de Diyarbakır milletvekili seçildi. Bir yıl sonra tedavi için geldiği İstanbul'da öldü. Sultan II. Mahmud Türbesine gömüldü.

Ziya Gökalp Türk fikir hayatına tesir etmiş XX. yüzyılın ilk çeyreği içinde yetişen en önemli sosyologumuzdur.

Onun fikir hayatında ikinci devreyi Genç Kalemler dönemi teşkil eder. Bu devre Ziya Gökalp'ın Osmanlıcılık görüşünü bırakıp Türkçülük görüşünü benimsemiştir. Ziya Gökalp'ın Türkçülüğü lisanî Türkçülüktü. Bu devredeki düşüncelerini Altun Destan adlı eserinde dile getirmiştir.

Ziya Gökalp'ın fikrî hayatında üçüncü devre Durkheim'i tanıdığı ve onun sosyolojisini uyguladığı devredir. Gökalp Durkheim'in tesirinde millet, hars, medeniyet, ideal (mefkûre) kavramlarını ilmî bir şekilde değerlendirdi ve onları bir metoda bağladı. Ona göre milliyet kavramı yenileşmek anlamı taşır. Ziya Gökalp'a kadar gelişmek için belli başlı üç yol gösterilmiştir. a) Türkçülük, b) İslâmcılık, c) Medeniyetçilik. Ziya Gökalp ayrı ayrı programlara bağlı olan bu üç yolu tek bir sistem hâlinde birleştirmiş, Türkleşmek-İslâmlaşmak-Muasırlaşmak adlı eserinde bu birleşmenin programını çizmiştir.

Ziya Gökalp, sanat anlayışını çeşitli devrelerde parça parça anlatmıştır. Ancak sanat anlayışını en derli toplu ve kesin şekilde Türkçülüğün tam bir programı olan Türkçülüğün Esasları adlı eserinde vermiştir. Ona göre Türk sanatlarının hepsi Batı tekniklerine göre ele alınmalı, Halk Edebiyatından alınacak örnekler, Batı edebiyatı türleri içinde işlenmelidir. Buna göre şair ve yazarlar bir yandan halka doğru gitmeli, diğer yandan Batıya yönelmelidir. Şiirde aruz vezni yerine hece vezni kullanılmalı, halk şiirinin şekilleri benimsenmelidir. Dilde ikilik terk edilmeli, konuşma dili yazı dili olarak kullanılmalıdır.

Ziya Gökalp şiirlerinde önceleri Namık Kemal ve Tevfik Fikret'in tesirinde kalmıştır. Bazı şiirlerinin konularını halk masallarından ve destanlardan almıştır.

ESERLERİ: Şaki İbrahim Destanı (1976), Ala Geyik (1914), Kızıl Elma (1915), Yeni Hayat (1918), Altın Işık (1923), Şiirler ve Halk Masalları (1952), İlm-i İçtima Dersleri (1913), İlm-i İçtima-i Dinî (1913), İlm-i İçtima-i Hukuk (1914), Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak (1918), Rusya'daki Türkler Ne Yapmalı? (1918), Türkçülüğün Esasları (1923), Doğru Yol, Hâkimiyet-i Milliye ve Umdelerin Tasnif, Tahlil ve Tefsiri (1923), Türk Töresi (1923), Türk Medeniyet Tarihi (1925), Ziya Gökalp ve Çınaraltı (1939), Ziya Gökalp Diyor ki (1950), Ziya Gökalp'ın İlk Yazı Hayatı (1956), Ziya Gökalp'in Hayatı ve Malta Mektupları (1931), Ziya Gökalp'ın Neşredilmemiş Yedi Eseri ve Aile Mektupları (1956), Limni ve Malta Mektupları (1956).

    

Kullanıcı Yorumları

Henüz hiç yorum yapılmadı.

Yorum Yap

Yorum yapmak için kullanıcı hesabınızla giriş yapmalısınız!

Giriş yapmak için lütfen tıklayınız.